EUKUMINDO

54th General Assembly

Düsseldorf, 2 - 4 september 2004

Impressies

Namens LITINDO hebben Jaap Groen en ik de 54e Algemene Vergadering van Eukumindo bijgewoond. Hieronder slechts een aantal impressies.

> Situatie Indonesia, politiek en kerkelijk

Verslag over de situatie in Indonesia na de verkiezingen in 2004
Door dr Ishak P. Lambe, General Secretary van de PGI

Indonesia is nu de tweede fase ingegaan van haar overgang naar een democratisch geregeerde natie. Bij de algemene verkiezingen kon men te kust en te keur gaan. Deze verkiezingen zijn vreedzaam verlopen, al zijn er wel weer met geld en beloften stemmen gekocht. Men kon voor het eerst ook weer stemmen op een christelijke partij, de PDS (Partai Demokrat Sejahtera). Voor deze partij heeft Pak Lambe (hij spreekt namens PGI) niet veel positieve woorden over: tijdens de verkiezingscampagne bleek deze partij te willen gaan in de lijn van "christelijk sectarisme". Niet meer dan 10% van de christenen heeft op deze partij gestemd, aldus Lambe. De meesten kozen voor de partij van Megawati of die van SBY (Susilo Bambang Yudhoyono).1

Er is ook een Raad van Regionale Vertegenwoordigers (DPD, Dewan Perwakilan Daerah) gevormd, die in het kader van de regionale autonomie de relatie moet gaan onderhouden tussen de centrale en de regionale/locale regeringsinstanties. Iedere provincie levert vier vertegenwoordigers. Pak Lambe, die in het najaar afscheid neemt als Algemeen Secretaris van de PGI, wordt in deze DPD een van de vier afgevaardigden van Zuid-Celebes. Van de 128 leden zijn 23 christen.

De presidentsverkiezingen zijn voor Indonesia uniek. Een duidelijk bewijs van democratisering. Het is nog geen uitgemaakte zaak wie de volgende president wordt. Op 20 september moet een volgende verkiezingsrond duidelijkheid brengen: Megawati of Yudhoyono. Het is duidelijk dat de voorkeur van Lambe / PGI uitgaat naar de laatste, omdat deze een coalitie wil aangaan met 'het volk' (Megawati: met de politieke partijen).

Het enthousiasme onder christenen om actief deel te nemen aan het politieke leven neemt toe, aldus Pak Lambe. De kerken moeten echter wel oppassen om niet als middel gebruikt te worden voor de realisering van politieke doelen. Er is nog steeds veel KKN (corruptie, fraude en nepotisme). De PGI stuurt 'pastorale boodschappen' hierover naar de kerken.

De moord op mw ds Susianty Tinulele op 18 juli jl tijdens de kerkdienst (kort na haar preek) in Palu maakt duidelijk dat aan de 'cultuur van geweld' tegen de kerk nog geen einde is gekomen. De PGI heeft een crisiscentrum dat inspeelt op allerlei kritieke situaties mbt 'mensenrechten', o.a. op Papua ("Papua, het land van (voor) de vrede").2

Dat het rapport van Lambe van de politieke situatieschets vloeiend overgaat naar een weergave van de kerkelijke situatie is te begrijpen, wanneer men het thema en subthema van de komende Algemene Vergadering van de PGI op zich laat inwerken. Dat thema is: "Berubah-lah oleh pembaruan budimu" (Wordt hervormd door de vernieuwing van uw denken), Rom. 12:2. Het beoogde doel van die 'hervorming' wordt geformuleerd in het subthema: "een sterke burgerlijke gemeenschap en democratie voor de opbouw van waarheid, recht en duurzame vrede." Na zes jaar reformatie en democratisering zijn de verwachtingen van het volk nog steeds niet vervuld. De corruptie is eerder toegenomen. Indonesia heeft een 'morele herbewapening' nodig. De kerk moet worden aangemoedigd het land daarin voor te gaan. Op de eerste dag van de Algemene Vergadering zullen ook de voorzitter van Muhammadiyah en de president van de Islam. Rijksuniversiteit 'Hidayat Ullah' hierover het woord voeren.

De oecumene moet haar taak vervullen, niet als een instituut, maar als een beweging, die haar basis vindt in de plaatselijke gemeenten. Het centrum behoort daarom niet te liggen in het administratieve hoofdkantoor van PGI in Jakarta maar in de locale gemeenten. Dit inzicht zal op de Algemene Vergadering worden uitgewerkt in een nieuwe structuur.

PGI verkeert voortdurend in financiële moeilijkheden. Dit is vooral te wijten aan de slechte economische situatie van de laatste jaren. Ook de armoedige staat van de leiding die PGI de 79 lidkerken moet geven, zorgt ervoor dat de kerken weinig betrokken zijn. Daarbij komt dat veel leden van de main stream kerken overgaan naar charismatische groepen. Het is een vicieuze cirkel. Met name op het gebied van de pensioenfondsen is de situatie dramatisch.

Verschillende van deze PGI-onderwerpen komen later tijdens de vergadering opnieuw aan de orde. Met betrekking tot de pensioenfondsen zal er een 'ronde tafel-conferentie' worden georganiseerd door de PKN en andere direct betrokken partners. Over de ontwikkelingen binnen PGI (van centrum naar periferie) vindt ook nog een discussie plaats. Helaas is dit onderdeel van de vergadering nogal slaapverwekkend, omdat Pak Lambe heldere antwoorden omzeilt.

	Over de politieke ontwikkelingen is men hoopvol gestemd. Het land is positief op weg naar democratie. Dat dit proces tijd kost, ligt voor de hand.
	De PGI ligt behoorlijk ‘op z’n gat’, zowel wat betreft leiderschap als financiën. Er zal op de komende Algemene Vergadering behoorlijk moeten worden ‘hervormd’ om de toekomst van PGI veilig te stellen.
	Opvallend is – opnieuw, want allang bekend – de sociale, misschien beter: sociaal-politieke geëngageerdheid van PGI. Dit ligt in de lijn van de visie van de WCC (Wereldraad van Kerken): de kerk ontleent haar bestaansrecht aan haar zijn in en voor de wereld.

1 Of deze partij inderdaad 'sectarisch' is, is natuurlijk de vraag. Men accepteert de bijbel als het Woord van God en wil dat ook uitdragen in de politiek. In verband hiermee verzet deze partij zich openlijk tegen de invoering van het Islamitische wetssysteem (Shariah Islam).

2 Speelt PGI hier in op Papua-overtuigingen mbt hun territoria (dusun)? Ik denk aan het boek van dr Karl Erari, Tanah Kita, Hidup Kita (Ons land, ons leven) en aan de essentiële plaats die 'land' inneemt in de mythen en heilsbewegingen. Het roept bijgedachten op aan het paradijs dat hier op aarde verwezenlijkt zal worden.