Ik ben een marskramer. Eerlijk waar, ik heb veel in mijn mars. Af en toe moet ik zelfs overgewicht betalen aan een luchtvaartmaatschappij. Een vriend probeerde even mijn koffer te dragen. ,,Allemensen", riep hij uit, terwijl hij zich een breuk tilde, "wat heb je daar allemaal in?!" Het antwoord was simpel. Geen houtsnijwerk. Wel boekdrukkunst, vele kilo's gereformeerde literatuur. ,,Ah", zo riep hij, ,,dat is dus echt gereformeerde theologie! Loodzwaar!"

Marskramer anno 2002, ds. Gerrit Riemer

Ik vent mijn waar uit in dorpen en steden, daar, waar mijn waar aftrek vindt. Ik probeer goede service te leveren. Dat heb ik van mijn vader, die boekverkoper is. Van hem leerde ik dat je moet weten wat je aanbiedt, dat je moet weten in welke boeken en boekjes de gezonde leer woord krijgt, en in welke juist niet.
Boekschrijver, boekmaker, boekverkoper. De geschiedenis leert ons de kracht van boeken. Positief en negatief. Woorden van wijsheid, kennis en waarheid. Woorden van dwaasheid, onzin en leugen. "Woorden als prikkelen, boeken als ingeslagen nagelen", aldus de Prediker zo'n 3000 jaar geleden. Ze zijn waardevol, maar vooral als het voertuigen willen zijn van de wijsheid van God. Ook dat leerde ik van mijn vader, die prominent in zijn boekwinkel dat andere woord van de Prediker aan zijn klanten te lezen geeft: "Er is geen einde aan het maken van veel boeken en veel doorvorsen is afmatting van het lichaam. Van al het gehoorde is het slotwoord: Vrees God en onderhoud zijn geboden, want dit geldt voor alle mensen" - mijn vader is een zendeling, hij leerde mij het vak. "Vrees God en onderhoud zijn geboden", dat zeggen de boeken van Litindo, de boeken die ik tors - ik ben een marskramer voor God.

De tocht die ik maakte in opdracht van mijn baas gaat dit jaar langs vele eilanden, vele dorpen, steden, kerken, pleisterplaatsen van mensen. Overal ontmoetingen rond het woord. Ik krijg het woord, ik mag uitleggen, adviseren, uitdelen. Zingen en prijzen, danken en bidden omlijsten mijn reis als palmen en bougainvilles, als branding langs witte stranden, geluksvogel die ik ben. Regelmatig voel ik mij een oecumenisch toerist, genietend van broeders en zusters, delend in hun enthousiaste beleving, hun openheid, geloofskracht en godsvrucht. Wat een voorrecht om de eenheid te mogen meemaken, alleen maar omdat we uit genade aan elkaar zijn gegeven, aan elkaar zijn toevertrouwd. Bij-voorbaat-goede-vrienden, en zo veel! Oecumene van Woord en Geest, hartelijk.

Voeger waren er 'marskramers' dat zijn mensen die allerlij dingen verkochten. Die namen ze mee in een grote korf (de 'mars') op hun rug. In de tijd van grote Reformatie zijn er heel wat gereformeerde boekjes aan de man gebracht door marskramers!
Tekening Hieronymus Bosch

Ik zou het ze allemaal wel gunnen, mijn maten in het Vaderland, waar in de kranten geschreven wordt over dat vervelende Gereformeerde. Ik zou het willen voorschrijven aan alle studenten in Kampen, om eens in het buitenland het Gereformeerde op te snuiven, bij wijze van preventieve therapie, als eye-opener en heart-booster. Om te ondervinden dat Gereformeerd theologiseren wereldwijd als waardevol wordt ervaren, dat het wordt ingeroepen om stand te houden, om kerk te zijn, ark van behoud, op 'de woelige zee van de secularisatie'. Bevrijd van de smalle context, ervaar ik hoe groot de breedte en lengte en hoogte en diepte is... van het gereformeerde denken dat in zijn onverkrampte, oecumenische gestalte de liefde van Christus in het centrum van alle aandacht plaatst. Dát gereformeerde in mijn mars maakt me tot een lichtvoetig marskramer, een welkom globetrotter. Dat vrijwaart mij van de Nederlandse versombering die wij in dit landje onszelf aanpraten. Terwijl toch, naar mijn overtuiging, 'het vrijgemaakte type gereformeerd' langzaam maar zeker bezig is zich op verantwoorde wijze een dynamisch plekje te verwerven'leefbaar' Nederland.

Deze keer ging mijn reis vanuit Nederland langs Sumba, Timor, Roti, Bali en Jakarta over het werk van de Heilige Geest, over de bijzondere gaven die Hij uitdeelde: spreken in tongen, wonderen van genezing, profetieën, visioenen... Waar is dat alles gebleven?
Hier! Zeggen de charismatische leiders, kom maar bij ons, als de Geest in je eigen kerk niet aan het werk is. Bij ons kun je terecht! Alles wat in de Bijbel staat eigenen wij ons toe! Hier! Zegt Lai Maramba Djawa, een eenvoudige predikant op Sumba, die op geheel eigen wijze het werk van de Geest in zijn leven waarneemt (zie elders in dit blad, "De Heilige Geest werkt in de uitverkorenen").  Hier! Klinkt het op 'Miracle TV-Net' 24 uur per dag in Jakarta. "Receive your healing now! Get your miracle today!" Voor God is immers niets onmogelijk!
Hier! Klinkt het in de vele charismatische boeken in de boekwinkels van Indonesië, "Goedemorgen, Heilige Geest, wat hebt u vandaag voor ons in petto? $ 10.000,- misschien?" Klinkt er luid en duidelijk een overtuigd 'Hier!' in de Gereja-Gereja Reformasi? Zijn daar de vruchten van de Geest aanwijsbaar in het leven van de christenen en van de gemeenten, als de bewijzen van zijn werkzaamheid?

Als marskramer ben ik op weg en ontmoet ik veel mensen. Zoekers zijn het. Wat te doen als je arm bent, of ziek?? Wat te doen als de vensters van je wereld opengaan en je ontdekt dat daarbuiten, ver weg en steeds dichter bij, veel te beleven en te genieten valt? Wat te doen als gebedsgenezers om het hardst roepen dat ze genezingen in de aanbieding hebben, rechtstreeks van God himself? Als je maar gelooft..., als je maar gelooft!
Daar kom ik dan met mijn waar zware Gereformeerde theologie. Voor 45 kerkleiders op Sumba, 130 gemeenteleden in Kupang, een jonge gemeente op Roti, 70 theologiestudenten op Bali, 600 in Jakarta... Ik spreek over 1 Johannes 4, het beproeven der geesten, het onderscheiden waarop het aankomt, ik wijs op de man van smarten, Christus, die zelf zo duidelijk was in het verder-wijzen dan het aardse, verder dan de tekenen van vissen en broden, wijn en water. Verder kijken dan de aarde, daar gaat het om. Het is een koud kunstje om veel mensen op de been te krijgen wanneer je tabak of genezing kunt aanbieden, of wanneer je welvaart voorspiegelt. Dan hoort de wereld wel naar je! Want dan ben je uit de wereld, dan spreek je naar de wereld, kat in het bakkie (1 Joh. 4:5).
Jezus zelf spreekt anders, wijst naar Zichzelf. De Heilige Geest spreekt niet van zichzelf, maar van Hem, Jezus! Hij verheerlijkt Hem, neemt het uit Hem en verkondigt dat. Dát is het woord van God voor alle tijden en alle plaatsen - balsem voor de ziel, een Woord dat nooit verveelt en dat wereldwijd geloofd wordt, of weggehoond, of verdrongen door kleinmenselijk geredeneer. Zie Johannes 6.
Met dat woord wil ik altijd onderweg zijn. Want ik ben een marskramer, boekverkoper en zendeling - mijn vader leerde mij het vak en overhandigde mij als in een estafette de boodschap - "vrees God en onderhoud zijn geboden"!