Kameraden die blijven
De kamerling uit Ethiopië las in een boek. Het boek Jesaja. Hij had het kennelijk net gekocht in Jeruzalem. Als lectuur voor onderweg. Toen stuurde God Filippus om uitleg te geven, en hij werd gedoopt. Daarna was Filippus verdwenen, maar op weg naar zijn land zal de kamerling zijn boek weer hebben opengeslagen. En wie weet wie er later in zijn land nog meer in hebben zitten lezen!
presentatie van de uitgaven van Litindo
Al die duizenden boeken vonden heimelijk hun weg naar Frankrijk. Tientallen predikers trokken met hun voorraad van dorp tot dorp. Ze evangeliseerden, en als ze weer verder trokken, lieten ze hun boeken achter. Dat waren de kameraden die niet meer weggingen, maar die bleven.
Behalve dat indrukwekkende aantal, vallen daarbij nog twee dingen op. Allereerst de taal waarin die boeken verschenen. Een deel in het Latijn, de taal van de wetenschap in die dagen. Maar daarnaast waren ook veel boeken geschreven of vertaald in het Frans, de omgangstaal van de gewone man. Die boeken waren in de eerste plaats voor hen bedoeld. Voor de gewone gelovigen in de dorpen en steden van Frankrijk. Het tweede is de inhoud van die boeken. Het waren bepaald niet alleen maar vlugschriftjes. Er waren stevige boeken bij van hoog niveau! Eén van de bestsellers was de Institutie van Calvijn. Die was in eerste uitgave weliswaar nog lang niet zo uitgebreid als de uiteindelijke editie, maar het was bepaald geen eenvoudige kost! En het is opvallend dat van al die boeken die verspreid werden, dat boek van Calvijn als enige expliciet vermeld werd in één van de besluiten van de Rooms Katholieke regering tegen die evangelische boeken. En in 1544 werden op de markt in Parijs de Institutie van Calvijn, en de Loci van Melanchton (ook al zo'n geleerd dogmatisch standaardwerk van die dagen) demonstratief in het publiek verbrand. Dat was vast niet gebeurd als die boeken geen opgang hadden gemaakt en geen invloed uitoefenden op het volk!
En overal rookten de brandstapels. Vele colporteurs en andere predikers werden gepakt, gemarteld, gedood. Maar in de huizen, veilig verstopt voor de inquisitie, lagen overal de boeken. Kameraden die niet weggingen, en die bléven spreken van het Evangelie van Jezus Christus!
bibliotheken van een paar predikanten in Mamasa, Sulawesi
Zo hebben in de afgelopen jaren ook vele duizenden boeken van Litindo hun weg gevonden in Indonesië. En in sommige gevallen zelf naar Maleisië. Nee, bij lange na niet zoveel als in de tijd van Calvijn. Onze productie steekt daar maar schraal bij af. Maar toch: met dezelfde intentie, en met dezelfde kracht! Want het zijn kameraden die blíjven, en die soms wegen vinden die voor predikers onbegaanbaar zijn. Geen pamfletten en brochures, ééndagsvliegen, maar boeken van een behoorlijk gehalte, degelijke kost. Niet in het Engels, de wetenschapstaal van deze eeuw, maar in het Indonesisch, voor iedereen leesbaar.
Indonesië heeft geen leescultuur zoals wij hier in Nederland, met een jaarlijkse boekenweek, en een periodieke boekenbijlage bij het ND. Net zo min als Frankrijk in de 16e eeuw. De boekdrukkunst bestond toen nog niet zo lang. Maar wat hebben de reformatoren dat moderne medium uitgebuit! Die verspreiding van boeken speelde in de reformatie een cruciale rol.
Geen leescultuur in Indonesië, maar wel een groeiende leeshonger! Overheid en burgers hechten groot belang aan onderwijs als sleutel voor verdere ontwikkeling. Dat stimuleert de vraag naar boeken enorm!
Anders dan in Frankrijk in de 16e eeuw, zijn christelijke boeken hier vrij verkrijgbaar. Maar de vijandigheid van de islamitische bevolking tegen de christelijke minderheid in hun land groeit. Berichten over sluiting van kerken en agressie tegen christenen zijn alarmerend. Daarbij vormen - net als in de 16e eeuw - activiteiten van doperse stromingen een grote bedreiging voor de kerken. Terwijl diezelfde activiteiten - net als in de 16e eeuw - de irritatie en vijandschap van de overheid en de niet-christelijke bevolking aanwakkeren. In die situatie zullen boeken een cruciale rol spelen bij de verdere ontwikkeling van de kerken.
Helaas is de economie er slecht aan toe. Mensen leven op een hongerloon. Als je dan ziet wat de doorsnee-predikant in het binnenland in zijn boekenkast heeft staan, schieten je de tranen in de ogen. Want het meeste is oud, geld om nieuwe boeken te kopen is er nauwelijks.
bibliotheken van een paar predikanten in Mamasa, Sulawesi
Laten we alles doen wat in ons vermogen ligt, om het werk van Litindo ook in de komende jaren mogelijk te blijven maken. En laten we ons daarbij ook eens bezinnen op de vraag, wat we kunnen doen om die mensen die nauwelijks geld hebben om boeken te kopen, daarin tegemoet te kunnen komen. Als iedere predikant in Nederland nu eens één boek per jaar minder aanschafte, en dat geld doneerde aan een bibliotheekfonds voor collega's in Indonesië. Wat zouden we daar al niet van kunnen doen!
Boekenprojecten. Wat lijkt het droog, maar wat is het belangrijk!
En laten we daarbij bidden. Bidden, dat God zijn werk met die boeken wil doen, zoals Hij dat deed in Frankrijk!
Jaap Groen
naar boven