Organisatie . Werkplek . Methode . Werkreizen

Methode

LITINDO is geen vorm van hulp die door de Nederlandse kerken aan de kerken in Indonesië wordt opgedrongen. Het is een samenwerkingsproject tussen de Indonesische GGRI en de Nederlandse zusterkerken. Op basis van een gezonde, Schriftuurlijke visie. Elkaar hulp bieden, over en weer, is eigen aan Gods volk.

Daarom werd bij de aanvang van het project aan de GGRI gevraagd, welke wensen er leven, en met welke prioriteitsvolgorde die zouden moeten worden gerealiseerd. Daarbij keek men vooral naar de kring van docenten aan de drie regionale opleidingen binnen deze kerken: die in Waimarangu (Sumba), Sentagi (Kalimantan) en Boma (Papua).

Op de landelijke conferentie van de GGRI, gehouden op Sumba in november 1991, werd de door Nederland gevraagde prioriteitenlijst van te vertalen theologische studieboeken opgesteld. Op deze conferentie bleek duidelijk dat iedereen van harte achter dit project stond, en hoopte dat het spoedig van de grond zou komen. Latere conferenties hebben deze lijst telkens bijgesteld en waar nodig aangevuld.

Daarnaast is er ook ruimte voor inbreng vanuit andere kerkelijke instanties in Indonesië om hun verlangens kenbaar te maken. Omdat LITINDO immers heel Indonesië bedoelt te dienen met haar uitgaven, kan haar programma niet uitsluitend gebaseerd zijn op de behoeften van de GGRI. Dat betekent uiteraard niet dat LITINDO haar eigen oorsprong loslaat. Ook publicaties die niet rechtstreeks zijn terug te voeren op een verlanglijst van de GGRI zullen wel degelijk op kortere of langere termijn ook voor deze kerken vruchten afwerpen.

Marktonderzoek
Voor iedere titel die door de GGRI op de verlanglijst wordt gezet, gaan we eerst na of er over het betreffende onderwerp al niet een boek in het Indonesisch is uitgegeven, dat aan onze vereisten voldoet. Zo stond boven aan de lijst van 1991 de uitgave van een Bijbelse Encyclopedie, waarbij verwezen werd naar de New Bible Dictionary van Douglas. Al snel bleek dat er van dit werk al een Indonesische vertaling klaar lag. Het enige probleem was dat de uitgever de financiering nog niet rond had. LITINDO besloot toen de uitgave financieel te ondersteunen. Intussen bleek de uitgever al een andere sponsor te hebben gevonden, zodat onze bijdrage niet meer nodig was. Maar het was duidelijk dat we dit eerste project van de lijst konden afvoeren.

Vertalen
Als blijkt, dat er op de Indonesische boekenmarkt op het betreffende onderwerp inderdaad niet iets aanwezig is dat gereformeerd genoemd kan worden, is de volgende stap dat we gaan zoeken naar een uitgave in het Nederlandse of Engelse taalgebied, die zich leent om vertaald te worden. De uitgave van 'Christus op aarde' (prof. dr. J.van Bruggen) was zo’n vertaalproject. En momenteel wordt er gewerkt aan 'Proces om de volken' (ds. C. van den Berg). Het vertalen laten we dan doen door iemand in Indonesië, die het Nederlands goed beheerst. Voor onszelf blijft het Indonesisch immers een vreemde taal! Ons aandeel beperkt zich dan tot het nauwkeurig nalezen van de vertaling, om te controleren of de bedoeling van de schrijver op alle onderdelen correct is weergegeven. Bij een boek als 'Christus op aarde' is dat nog een immens karwei! Bovendien moeten onze wijzigingsvoorstellen dan nog weer gecontroleerd worden op correct Indonesisch taalgebruik.

Bewerken

Slechts weinig boeken lenen zich om zondermeer vertaald te worden. In verreweg de meeste gevallen moet de inhoud ook aangepast worden op de situatie in Indonesië.Wie bijvoorbeeld bij de exegese van Genesis 3 geen aandacht geeft aan het ontzag van de mensen op Papua voor allerlei geestenbomen in het oerwoud, zorgt voor verwarring. Men zal dan de boom van de kennis van goed en kwaad zonder meer identificeren met een satansboom.Een ander voorbeeld: wie bij de verklaring van het verhaal over de Sunemmitische vrouw voorbij gaat aan de op Papua bestaande regel, dat vrouwen die andere dan hun eigen mannen van eten voorzien, uit zijn op overspel, laat de deur wijd open voor een onjuiste eigen interpretatie.Dat geldt niet alleen bij exegese. Wie bij de behandeling van de geloofsleer geen aandacht schenkt aan de godsdiensten in Indonesië, en ook aan stamgodsdiensten met alles wat daarbij hoort, schiet zijn doel voorbij.Soms is er wel een boek, dat in grote lijnen geschikt is voor vertaling, maar dat nog wel bewerking vereist om te kunnen landen in de Indonesische context. Zulk werk is niet uit te besteden; hoogstens kunnen we eerst een Indonesische werkvertaling laten maken, om die vervolgens te gaan bewerken. Zo is het bv gegaan met 'De Bijbel is geen puzzelboek' (ds. Tj. Boersma). Ds. Riemer heeft in zijn bewerking de Indonesische situatie en literatuur verwerkt, zodat het boek ook meespreekt in de actuele theologische discussie in Indonesië. Hetzelfde is door ds. Groen gedaan met het boek 'Wie maakte de Bijbel?' (prof. dr. J. van Bruggen.

Schrijven
Als we geen boek vinden dat vertaald kan worden, en zelfs geen uitgave die met de nodige aanpassingen geschikt gemaakt kan worden voor het Indonesische publiek, blijft er niets anders over dan zelf een boek te gaan schrijven. Met name op het gebied van de ethiek is het vanzelfsprekend dat er concreet materiaal geboden moet worden dat expliciet ingaat op de eigen situatie in de Indonesische context. Maar datzelfde geldt ook voor allerlei theologische handboeken. Zo schreef ds. Riemer een handboek over de Liturgiek. Daarbij kon hij uiteraard dankbaar wel gebruik maken van wat mensen als dr. K. Deddens, ds. G. van Rongen en prof. dr. C. Trimp over dit onderwerp geschreven hadden. Maar het werd een geheel nieuw boek, apart voor de Indonesische kerken geschreven. In de praktijk zijn de LITINDO-schrijvers het grootste deel van hun tijd met dit werk bezig.

Correctie
En als er dan eindelijk een concept klaar ligt van een boek, dan ben je nog niet klaar, want dan komt de laatste fase: zorgen dat het in Indonesië gepubliceerd wordt. Er moet een uitgever worden gezocht die bereid is het boek uit te geven. Is die gevonden, dan gaat die meestal nog eens weer over de tekst van het boek heen om het Indonesisch te bekijken. De veranderingen die daaruit voortkomen moeten uiteraard ook weer doorgesproken worden. Daarna krijg je nog de drukproeven, het overleg over de illustraties, de omslag... Al met al een fase die veel tijd, aandacht en geduld vraagt!

naar boven